پتروشیمی شهید تندگویان پس از آسیبهای ناشی از جنگ، در شرایطی که کاهش حدود ۵۰ درصدی خوراک و نوسانات حاملهای انرژی فشار مضاعفی بر تولید وارد کرده بود، فعالیت خود را ادامه داد و همزمان برنامه بازسازی، افزایش بهرهوری و کاهش ریسکهای عملیاتی را در دستور کار قرار داد.
به گزارش مسیر انرژی، اهمیت استمرار تولید در صنعت پتروشیمی تنها به عملکرد مجتمعهای تولیدکننده محدود نمیشود. هزاران واحد در صنایع بستهبندی، غذایی، شوینده، تجهیزات پزشکی، خودرو، نساجی و دیگر بخشهای صنعتی برای ادامه فعالیت خود به مواد اولیه پتروشیمی وابستهاند و توقف طولانیمدت مجتمعهای بزرگ میتواند آثار خود را در زنجیره صنایع پاییندستی و بازار مصرف نشان دهد.
جایگاه تندگویان در زنجیره تأمین PET و PTA
پتروشیمی شهید تندگویان با تولید PET و PTA یکی از حلقههای مهم زنجیره تأمین صنایع پاییندستی کشور به شمار میرود. این مجتمع تنها تولیدکننده PET در ایران است؛ محصولی که طیف گستردهای از کاربردها را از صنایع غذایی و بستهبندی تا صنعت نساجی پوشش میدهد.
همین جایگاه سبب میشود استمرار فعالیت تندگویان تنها یک موضوع درونشرکتی نباشد و وضعیت تولید این مجتمع بر بخشهایی از صنایع پاییندستی کشور نیز اثرگذار باشد.
از آسیب جنگی تا بازگشت تولید
پتروشیمی تندگویان در جریان حملات اخیر آسیب دید، اما فعالیت مجتمع پس از این اتفاق متوقف نماند و فرآیند بازگشت و تثبیت تولید در دستور کار قرار گرفت.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که فرآیند پیچیده پلیمریزاسیون PET به تأمین مستمر خوراک و حاملهای انرژی وابسته است و خوراک مورد نیاز مجتمع نیز از پنج شرکت پتروشیمی مستقل تأمین میشود.
در چنین ساختاری، اختلال در واحدهای بالادستی یا زنجیره تأمین خوراک میتواند مستقیماً بر تولید اثر بگذارد؛ ریسکی که در شرایط جنگی و محدودیتهای انرژی ابعاد بیشتری پیدا میکند.
افت ۵۰ درصدی خوراک؛ تولید چگونه ادامه یافت؟
از اسفندماه سال گذشته تاکنون، خوراک پتروشیمی شهید تندگویان با کاهش حدود ۵۰ درصدی مواجه بوده و همزمان نوسانات برق و دیگر حاملهای انرژی نیز استمرار تولید را دشوار کرده است.
با وجود این محدودیتها، راهبرد مجتمع بر استفاده حداکثری از ظرفیت موجود و افزایش بهرهوری متمرکز شده است؛ رویکردی که به حفظ جریان فعالیت در شرایط محدودیت خوراک و انرژی کمک کرده است.
مدیریت تولید نیز تنها چالش تندگویان نبوده است. تأمین همزمان نیاز دو بازار متفاوت صنایع غذایی و نساجی و تنظیم عرضه در بازار داخلی، در کنار محدودیتهای تولید، بخش دیگری از مدیریت این دوره را تشکیل داده است.
تحقق ۱۱۰ درصد برنامه تولید در شرایط جنگی
پیش از آغاز جنگ، دو رکورد تولید ماهانه بیش از ۱۰۰ هزار تن در پتروشیمی تندگویان ثبت شد و در ادامه نیز این مجتمع توانست در شرایط جنگی ۱۱۰ درصد برنامه تولید خود را محقق کند.
افزایش ۱۲ درصدی تولید در نیمه دوم سال گذشته، تحقق ۸۹ درصد برنامه فروش و ثبت حدود ۴۸ همت درآمد عملیاتی نیز از دیگر شاخصهای عملکردی اعلامشده برای این دوره است.
این ارقام در کنار محدودیت خوراک و انرژی، نشان میدهد تمرکز تندگویان علاوه بر حفظ حجم تولید، بر افزایش بهرهوری ظرفیتهای در دسترس نیز قرار داشته است.
بازسازی PET-2 برای کاهش ریسک تولید
مرحله بعدی، بازگرداندن ظرفیتهای آسیبدیده و کاهش ریسکهایی است که میتوانند استمرار تولید در آینده را تحت تأثیر قرار دهند.
پروژه بازطراحی و جایگزینی سیلوهای آسیبدیده واحد PET-2 یکی از اقدامات انجامشده در این بخش است؛ پروژهای که با هدف کاهش ریسکهای ایمنی و عملیاتی و ایجاد شرایط مطمئنتر برای استمرار تولید دنبال شده است.
داخلیسازی ۲۷۹ قطعه و تجهیز در سه ماه
ساخت داخل نیز به یکی از محورهای تثبیت تولید در پتروشیمی تندگویان تبدیل شده است. در سهماهه نخست سال ۱۴۰۵، داخلیسازی ۲۷۹ کد تجهیز و قطعه به ارزش ۹.۷ هزار میلیارد ریال در این مجتمع انجام شده است.
این اقدام علاوه بر کاهش وابستگی در تأمین تجهیزات، میتواند دسترسی سریعتر به قطعات مورد نیاز تعمیرات و نگهداری را در شرایط محدودیتهای خارجی تسهیل کند.
توسعه تندگویان پس از بحران متوقف نشد
همزمان با بازسازی و تثبیت تولید، طرحهای توسعهای مجتمع نیز ادامه یافته است. ورود واحد تولید STAPLE به مرحله بهرهبرداری تجاری، اجرای پایلوت سامانه خورشیدی ۱۷ کیلوواتی و پیگیری برنامههای مدیریت انرژی و آب از جمله اقداماتی است که در این مسیر دنبال میشود.
هدف این برنامهها تنها بازگشت به شرایط پیش از بحران نیست؛ بلکه کاهش ریسکهای عملیاتی، بهینهسازی مصرف منابع و فراهمکردن زمینه دستیابی پایدارتر به ظرفیتهای تولیدی مجتمع را نیز شامل میشود.
تندگویان در مسیر بازگشت به ظرفیت اسمی
تجربه جنگ نشان داد تابآوری صنعت پتروشیمی تنها به حفظ فعالیت یک واحد تولیدی وابسته نیست. پیشبینی سناریوهای پدافند غیرعامل، تأمین اقلام ضروری، مدیریت خوراک و انرژی، تنظیم عرضه و تقاضا و آغاز سریع عملیات بازسازی، حلقههای بههمپیوسته مدیریت تولید در شرایط بحران هستند.
پتروشیمی شهید تندگویان نیز اکنون در همین مسیر قرار دارد؛ مجتمعی که با وجود آسیبهای جنگی، کاهش شدید خوراک و نوسانات انرژی، تولید را ادامه داده و همزمان بازسازی تجهیزات، افزایش بهرهوری و توسعه ساخت داخل را دنبال کرده است.
اکنون هدف بعدی، بازگرداندن ظرفیتهای آسیبدیده و حرکت به سمت ظرفیت اسمی است؛ مسیری که برای تندگویان، با توجه به جایگاه آن در تأمین PET کشور، میتواند فراتر از عملکرد یک مجتمع پتروشیمی بر زنجیره صنایع پاییندستی نیز اثرگذار باشد.
