به گزارش مسیر انرژی صنعت پتروشیمی ایران در پایان سال ۱۴۰۴ با عبور از یک نقطه عطف مهم، ظرفیت نصبشده خود را به۱۰۱ میلیون و ۴۰۰ هزار تن در سال رساند؛ رقمی که سالها در برنامههای توسعه این صنعت بهعنوان یکی از شاخصهای اصلی توسعه ظرفیت مورد توجه قرار داشت.
بهرهبرداری از هشت طرح جدید
در سال ۱۴۰۴، هشت طرح پتروشیمی در مجموع با ظرفیت سالانه۴ میلیون و ۸۲۰ هزار تن وارد مدار تولید شدند. اضافهشدن این ظرفیت، نقش مهمی در عبور ظرفیت نصبشده صنعت از مرز ۱۰۰ میلیون تن داشت.
با وجود افزایش ظرفیت، میزان تولید واقعی صنعت در این سال ۷۵ میلیون و ۳۰۰ هزار تن گزارش شد. به این ترتیب، میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی فاصله قابل توجهی وجود داشت.
دلایل فاصله ظرفیت و تولید
بخشی از اختلاف میان ظرفیت نصبشده و تولید واقعی، به عوامل معمول در فعالیت مجتمعهای پتروشیمی از جمله تعمیرات اساسی، توقفهای عملیاتی و محدودیت در تأمین خوراک و انرژی مربوط میشود.
با این حال، شرایط سال ۱۴۰۴ تحت تأثیر عوامل غیرعادی نیز قرار داشت. درگیریهای نظامی دورهای، از جمله جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه ، ریسکهای موجود در زنجیره تأمین و فعالیت عملیاتی مجتمعها را افزایش داد و بر شرایط تولید اثر گذاشت.
توسعه صنعت در سایه تحریمها
روند توسعه صنعت پتروشیمی ایران طی سالهای گذشته در شرایطی ادامه یافته که تحریمها دسترسی به منابع مالی، فناوری و تجهیزات بینالمللی را محدود کردهاند. در چنین شرایطی، افزایش توان داخلی در زمینههایی مانند ساخت تجهیزات و قطعات، خدمات مهندسی، بومیسازی و توسعه دانش فنی و کاتالیستها به یکی از محورهای مهمعبور ظرفیت پتروشیمی کشور از ۱۰۰ میلیون تن، اکنون توجه صنعت را بیش از گذشته به استفاده مؤثرتر از ظرفیتهای موجود معطوف کرده است صنعت تبدیل شده است.
گام بعدی؛ افزایش بهرهوری و ارزش افزوده
عبور ظرفیت پتروشیمی کشور از ۱۰۰ میلیون تن، اکنون توجه صنعت را بیش از گذشته به استفاده مؤثرتر از ظرفیتهای موجود معطوف کرده است. رفع گلوگاههای عملیاتی، افزایش بهرهوری واحدها و تکمیل زنجیره ارزش از جمله اولویتهای پیشرو هستند.
در این میان، حرکت از تولید محصولات پایه به سمت محصولات با ارزش افزوده بیشتر، از جمله توسعه زنجیره پروپیلن و تولید پلیمرهای مهندسی، میتواند نقش مهمی در افزایش ارزش اقتصادی صنعت داشته باشد.
در مجموع، کارنامه پتروشیمی ایران در سال ۱۴۰۴ را میتوان با سه عدد اصلی ترسیم کرد: ۱۰۱.۴ میلیون تن ظرفیت نصبشده، ۴.۸۲ میلیون تن ظرفیت جدید از محل بهرهبرداری هشت طرح و ۷۵.۳ میلیون تن تولید واقعی . این عملکرد در شرایطی ثبت شد که صنعت همزمان با محدودیتهای ناشی از تحریم و اختلالات ناشی از درگیریهای نظامی مواجه بود. اکنون مهمترین مسئله، افزایش پایداری تولید و تبدیل ظرفیت ایجادشده به ارزش اقتصادی بیشتر است.
